18 Op weg naar de bevrijding.

Jan Kreijenbroek heeft de afgelopen dagen op Facebook herinneringen gedeeld over de ophanden zijnde bevrijding van Zutphen. Alle artikelen zijn in overleg met Jan Kreijenbroek opgenomen op deze website.

Morgen 14 april 2020,
is het 75 jaar geleden dat de Gemeente Zutphen werd bevrijd.


Daarvoor steekt u toch ook de vlag uit !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

Bevolking de Hoven.

Vrijwel gelijktijdig met het oostelijk stadsgedeelte komt ook de Hoven onder vuur te liggen. Enkele gezinnen nemen het zekere voor het onzekere en trekken naar elders. Voor degene die blijven geldt dat niet ieder huis een goede kelder en dus schuilplaats heeft. Daarom wordt ook hier geïmproviseerd. Eigen gemaakte schuilgelegenheden in de tuin of onder de betonnen keukenvloer zijn ook hier de meest gekozen oplossingen. Veel mensen hebben er bijna twee weken in doorgebracht en zijn al die tijd niet uit de kleren geweest. Hoewel het voor niemand leuk is zal het duidelijk zijn dat vooral de kinderen zich stierlijk vervelen.
Omdat toiletten niet altijd bereikbaar zijn worden po's en dergelijke achter de hand gehouden. Om zich te kunnen opfrissen en om wat te drinken te hebben worden emmers met water klaargezet. Elektrisch licht is er niet. Men moet zich behelpen met kaarsen en carbidlampen. Eten is ook hier een probleem. Gelukkig heeft bakker Boers nog brood al smaakte dat niet bijzonder goed. Van de vuurpauzes wordt door sommigen gebruik gemaakt om het te halen.
Eén familie heeft geluk. Een Rotterdammer heeft een deel van het roggebrood, dat hij op diverse plaatsen in de Achterhoek heeft kunnen ruilen tegen goederen die hij bij zich had, bij hen achtergelaten. Dit komt goed van pas evenals de snijbonen die nog in het zout zitten. Bij het koken van dit laatste komt er rook uit de schoorsteen. Als dat door één van de strijdende partijen gezien wordt, wordt de schoorsteen eraf geschoten.

Lees meer: 18 Op weg naar de bevrijding.

Op weg naar de Bevrijding 1

Op weg naar de Bevrijding. 1945.

Onlangs vroeg iemand mij waar wij na het bombardement gewoond hadden.  Ons huis op de hoek van de Turfstraat en het Spoorstraatje  was dusdanig kapot dat wij er niet konden blijven. Bijna alle ruiten waren er uit en diverse sucplafonds  plafonds waren naar beneden gekomen. Het huis wat niet meer bewoonbaar.  De eerste nachten sliepen wij in Warnsveld bij bekenden. Daarna gingen wij naar Oma en Opa in Lochem.  Wij hebben daar, hoe gek het misschien ook klinkt, een leuke tijd gehad. Er woonde veel familie, er waren nog al wat kinderen om mee te spelen en we leerden er schaatsen op een vijver in de buurt. In Ampsen werden bomen gekapt met oma gingen we er heen. Die bomen werden geschild en wij mochten de dikste stukken meenemen  om de kachel te stoken. Als tegenprestatie had oma voor die mannen wat te roken bij zich. Opa en vader hadden een half varken gekocht en een slager kwam daar allerlei lekkere dingen van maken. Dat werk kenden wij niet. Evert en ik zaten er bij, keken er na en proefden mee als er iets klaar was.  Hoofdkaas, zwoerdrolletjes, bakleverworst en het wecken van vlees.

Lees meer: Op weg naar de Bevrijding 1

Op weg naar de Bevrijding 2

Vorige keer vertelde ik over onze terugkomst uit Lochem.

Dat was wel even wennen in een heel ander stuk van het centrum, gelukkig waren daar in de buurt van de Boompjeswal ook wel kinderen van onze leeftijd.  Ook hier was geen licht en zo nu en dan gas. Half maart kregen wij nog een broertje. Omdat dat laatste ’s nachts gebeurde was er een probleempje. Het was spertijd en je mocht niet op straat zijn. Telefoon was er ook niet . Wat verder op woonden een paar Duitse officieren die regelmatig een wacht voor de deur hadden die gaven vader toestemming om de huisarts en later de kraamverzorgster in de Proostdijsteeg  te gaan halen.

In Lochem hadden we ook eten van de Centrale keuken aan de Tramstraat. Dat vonden we lekkerder als dat eten van die uit Zutphen. Maar we haalden het wel iedere dag.

Maart 1945

Op een bouwland aan de Deventerweg in de buurt van de kanaalbrug komt op 7 maart een V.1 neer. Hoewel hij gedeeltelijk ontploft doen zich daarbij geen ongelukken voor.

Lees meer: Op weg naar de Bevrijding  2

Op naar de bevrijding 1945. 3

Maart. 3

Eind maart beginnen de Duitsers de stellingen rond de stad te bezetten en worden de springladingen op de bruggen aangebracht. Jonge fanatieke parachutisten komen de bezetting versterken. Het begint duidelijk te worden dat de Duitsers onze stad niet zomaar zullen overgeven.

Volgens de geruchten zijn de bevrijders op 31 maart doorgedrongen tot in de Achterhoek en wordt deze in hoog tempo gezuiverd van de vijand. De inwoners van Zutphen hopen dat hun stad zonder veel moeite ingenomen zal worden.

Een teken dat de bevrijders in aantocht zijn is het vertrek van de Duitse spoorwegbeambten die sinds de spoorwegstaking de plaats hebben ingenomen van hun Nederlandse collega's en van de hier aanwezige Duitse telefonistes die ook hun koffers pakken.

Ook de militairen beginnen maatregelen te nemen. Veel toegangen tot de stad worden afgesloten. Daarvoor zijn grote betonnen blokken bij de ingangen gebouwd. In de openingen worden goederenwagens van de tram geschoven die dicht gemetseld zijn met stenen. Hiervoor worden ook wel cementringen gebruikt die eveneens met stenen zijn opgevuld.

Lees meer: Op naar de bevrijding 1945.  3

Op weg naar de bevrijding 4

Gered dankzij moedige hulpverleners.

Op 31 maart 1945 worden op de IJsselkade ter hoogte van de Marspoortstraat tien mannen door Duitsers gefusilleerd en in de IJssel gegooid. Eén man overleeft de schietpartij maar houdt zich dood. Hij ziet kans om aan wal te komen en in het aarde donker naar een pand in de binnenstad te lopen waarvan hij de bewoner kent. In de toenmalige  plaatselijke krant “de Koerier” van april 1946 vertelt deze bewoner van dat pand hoe Wouter van Benthem overleefde.

In de IJssel

Wouter zwemt nog even rond om te kijken wat er van zijn kameraden geworden is, maar alles blijft stil. Hij zwemt naar de kant klimt de trappen op en staat op de IJsselkade…. Druipnat begeeft hij zich in de richting van het Stationsplein. Daar komt een Duitse vrachtauto aan die bij hem stopt, de chauffeur vraagt hem de weg naar Apeldoorn. Hij weet zich uit de koplampen te houden en wijst hem de brug over. Gelukkig dat zij haast hadden,  blijkbaar op eigen veiligheid bedacht. Dwalend door de ruïnes van de Rozengracht weet hij mijn woning te bereiken.

Lees meer: Op weg naar de bevrijding  4

Op weg naar de Bevrijding. 1945. 5

Over de Rijn,

Na de overwinning van de Duitsers  bij de luchtlandingsoperatie bij Arnhem, operation Marketgarden. Hebben de beide strijdmachten zich versterkt voor de volgende confrontatie.  De Duitsers bij Arnhem, de Geallieerden bij Nijmegen.

In de nacht van 23 op 24 maart  steken de Geallieerden bij Rees / Wesel de Rijn over. Dit werd voorafgegaan door een luchtlandingsoperatie waaraan twee luchtlandingsdivisies deelnamen.Ondanks zware verliezen hadden ze na 24 uur hun doelen in handen. De genie begon met de aanleg van bruggen achter een rookgordijn. De Duitse artillerie schoot blindelings door dat gordijn heen maar de bruggen kwamen er desondanks. De Canadezen bogen af naar het Noorden voor de bevrijding van Noord en Oost Nederland.  De Duitse stellingbouw was gericht op een aanval uit het westen, maar het wordt het oosten.

Lees meer: Op weg naar de Bevrijding. 1945.  5