Walburgiskerk

wbkerk

De Walburgiskerk

De huidige kerk is niet de eerste op deze plaats. Bij bouwkundig onderzoek in de jaren negentig van de vorige eeuw werden boven de gewelven van koor en transept restanten ontdekt van een grote Romaanse kerk. Dat was een kerk in de Utrechtse stijl. Ze leek veel op de St. Pieter, de St. Janskerk in Utrecht, de St. Lebuinuskerk in Deventer of de St. Martinus in Emmerik (Duitsland). Dit waren allemaal kerken gebouwd door de bisschop van Utrecht. Daarmee leverde dit onderzoek ook een antwoord op wie toch de opdrachtgever was geweest voor de St. Walburgiskerk: de graaf van Zutphen of de bisschop van Utrecht. Rond 1220 werd begonnen met de bouw van de huidige kerk.

Lees meer: Walburgiskerk

Librije

librije 040510 008Naast de kerk bevindt zich de beroemde "Librije", de nog geheel in oude staat verkerende 'kettingbibliotheek' van de kanunniken uit de 16e eeuw. (1561-1564). De bibliotheek werd gesticht als dam tegen de Hervorming, die in die eeuw zienderogen terrein won.
De Librije was een openbare leeszaal die werd opgericht door twee kerkmeesters, Conrad Slindewater en Herman Berner. Uit archiefstukken blijkt dat een belangrijke doelstelling van de Librije was, de mensen voor het "ware" geloof te behouden door hen "goede" boeken te laten lezen. Conrad Slindewater, meende dat mensen door het lezen van de juiste boeken wel van hun dwalingen werden genezen en op het rechte pad zouden blijven.

Lees meer: Librije

Kaarsenkroon

kaarsenkroonIn het koor direct zichtbaar bij binnenkomst hangt majestueus de eeuwenoude kaarsenkroon. Dit is niet haar oorspronkelijke plek en ook niet haar oorspronkelijke uiterlijk. De kroon heeft een hele geschiedenis achter zich. Niet alleen qua uiterlijke veranderingen maar ook wat functie en plaats in de kerk aangaat.

Luchter, grafkroon, kerkkroon, lichtkroon, en meest recentelijk kaarsenkroon, zijn namen waaronder de kroon in de loop der eeuwen bekend stond.
Ze werd (vermoedelijk) rond 1400 opgehangen bij het cerntrale altaar op het laagkoor, het Heilig Kruisaltaar. Een periode waarin de kerk nog in gebruik was voor de katholieke eredienst. Na 1591 ging de kerk over in protestantse handen en verloor de kroon haar lithurgische functie. 

Lees meer: Kaarsenkroon

Doopvont

Fons vitae - "Levensbron"

Dat de doopvont in de Zutphense Sint Walburgiskerk nog steeds redelijk intact is, is het gevolg van een goed ingrijpen door de kerkmeesters in 1597. De Spanjaarden roofden vee en burgers weg. Door de Spanjaarden een stuk kerkeland ter verpanding aan te bieden hebben bleef de vont gespaard als object voor roof. Dat neemt echter niet weg dat de vont later alsnog ontdaan werd van ornamenten en beeldjes.
De vont bestaat uit een op zes liggende leeuwen rustende geprofileerde voet die, via een ronde stam met vier tegen de schacht aangebrachte Evangelistenbeeldjes overgaat in een geprofileerd bekken.

Lees meer: Doopvont

Baderorgel

Voordat het Baderorgel werd gebouwd was er een voorganger. Midden vijftiende eeuw, 1456 om precies te zijn is er een orgel onder de toren geplaats, waarschijnlijk betrof het de verplaatsing van een bestaand instrument. Dit orgel werd in 1503 gerepareerd en opgesteld boven het Mariaportaal. Dit orgel werd opgevolgd door een in 1534 door Hans Graurock uit Emmerich gebouwd instrument. Een eeuw later (1637) wordt door Arent van Benthem organist van de kerk gewezen op een noodzakelijke restauratie. Van Benthem stelt samen met zijn broer Hendrick, organist in Kampen, een plan op. Deze Hendrick moet Hans Hendrick Bader geweest zijn.

Lees meer: Baderorgel

Gewelfschilderingen

Gewelfschilderingen

sybllen-op-kruisbogenDe bezoekers van de kerk zullen zonder uitzondering ook een blik op de gewelfschilderingen van de kerk werpen. De kleurrijke tekeningen van bloemmotieven, Christus, Vergilius (een sibelijns orakel) en een aantal bijzondere afbeeldingen van sybillen. Sybillen is een benaming voor vrouwen uit de klassieke oudheid, die geínspireerd door een godheid (vaak Apollo) in extase spontaan en ongevraagd de toekomst voorspelden. Zo treffen we de Tubertijnse, Erytreïsche en Samilische sybillen aan. Zij hebben alle een geschiderede vaandel naast zich met een tekst. De schilderingen zijn na een restauratie in 1906 tevoorschijn gekomen vanonder een in 1565 aangebrachte kalklaag. De gewelfschilderingen in het linker transept dateren uit 1492 en die uit het rechter uit 1499. In het koor zijn de schilderingen van iets later. Recentelijk hebben restaurateurs de kleuren op basis van uitgebreid onderzoek gereconstrueerd en hersteld. Als u dus de kerk bezoekt vergeet u dan zeker niet om ook de gewelven uitgebreid te bekijken.

(Bron: In de schaduw van profeten, Hans de Greeve)

 

wbk-pfschild-55

Credokapel

Plafondschildering Credokapel

Komt dat zien

De Credokapel in Zutphen, in de St. Walburgskerk, is een van de mooiste plafondschilderingen in Nederland.

Je moet wel omhoog kijken. En dan zie je veel wat voor de 'middeleeuwer' volkomen duidkijk was, maar wat wij kwijt zijn.  Verder is voor de moderne mens niet alles even duidelijk. We weten een boel niet, wat de middeleeuwer wel wist! En dan zijn de aangebrachte teksten nog in het Latijn ook.

Achtergrond

Credo betekent geloof. De kapel heet zo omdat die plafondschilderingen met elkaar de Apostolische Geloofsbelijdenis vormen. Het verhaal daarbij is dat de twaalf apostelen op een bepaald moment uiteen gingen om het evangelie overal te verkondigen. Bij die gelegenheid zou elk van de apostelen een punt van die geloofsbelijdenis hebben uitgesproken. Aan dit Uiteengaan was zelfs een dag gewijd: 15 juli.

In werkelijkheid heeft deze belijdenis geleidelijk aan de gegeven vorm gekregen. En de apostelen spraken ook geen Latijn, maar (zeer waarschijnlijk) Aramees. Ze zijn alle 12 opgenomen in dit schitterende geheel, elk met zijn eigen tekst. Maar er is meer. In deze schildering zijn ook citaten van profeten opgenomen, oud-testamentische teksten dus.

De sluitstenen passen ook in het verhaal. Op twee na tonen ze de afbeeldingen uit het lijdensverhaal; Arma Christi, de wapens van Christus worden ze genoemd. Op die twee andere staan familiewapens.

Structuur

Aan de linkerkant is een ruit van vier sluitstenen te zien; middenin de ruit een vijfde sluitsteen.  Met de zijden van de ruit als basis is

Sluitstenen Credokapel Walburgiskerk
Sluitstenen

telkens een apostel met een profeet afgebeeld. Aan de rechterkant, de raamzijde, net zo. Dat maakt samen acht apostelen = acht artikelen. Waar zijn de andere vier?

In het midden kruisen twee gewelfribben elkaar. Daar staan twee apostelen. En helemaal rechts -daar is de punt van het raam- zijn er nog twee, samen twaalf. Aan de linkerkant staan de eerste zes artikelen, rechts de laatste zes, alle vergezeld van commentaar uit het Oude Testament.

Het eerste artikel, met Petrus, staat aan de ZW-zijde van de voorste ruit, geteld vanuit de kerk. Het venster is op het Noorden. Het tweede staat aan de NW-zijde.

Onderdelen en teksten

Op deze site gaan we de onderdelen bekijken en de teksten geven en vertalen. Allereerst de apostelen met hun teksten, en natuurlijk daarbij de tegenhangende teksten, doorgaans van profeten, maar niet allemaal. Ook de sluitstenen komen aan de orde.

Uniek middeleeuws beeld in Walburgiskerk

Uniek middeleeuws beeld in Walburgiskerk

Tijdens de laatste dag van het archeologisch onderzoek in de Sint Walburgiskerk in Zutphen is een bijzonder religieus beeld gevonden. De archeologen draaiden een plaat van kalksteen in de bodem om en stonden oog in oog met God.

De zeer rijk gebeeldhouwde sculptuur stelt God voor, tronend in een wolk met de rijksappel en keizerskroon. Het beeld maakte zeer waarschijnlijk deel uit van het zogenaamde doksaal; het gebeeldhouwde natuurstenen koorhek dat het verhoogde priesterkoor afscheidde van het middenschip, waar de burgers (parochianen) kwamen. De fundering van het doksaal is ook gevonden. Onder het verhoogde koor lag de crypte.

Veel details

Het bijzondere aan de vondst is dat het zeer rijk en gedetailleerd is uitgevoerd en dat er nog resten van beschilderingen (polychromie) op zitten. Zo heeft God lichtblauw haar, evenals de wolk waarop hij troont. Zijn mantel, de achtergrond en de keizerskroon zijn rood geschilderd.

Deel van grotere voorstelling

Het beeld is het rechterdeel van een grotere voorstelling. In een rond medaillon links van hem stond vermoedelijk een duif, symbool van de heilige Geest. Geheel rechts zal een beeld van Christus hebben gezeten. De totale afbeelding stelde dus de Heilige Drie-Eenheid voor. De positie van het beeld moet welhaast centraal in het doksaal zijn geweest, boven de trap naar het hoogkoor.

Tijdens Reformatie in bodem beland

Het beeld is waarschijnlijk tijdens de Reformatie, bij de sloop van het doksaal en de crypte in 1595, in de bodem beland. De Hervormden hebben de kerk gelijkvloers gemaakt en Katholieke elementen zoveel mogelijk verwijderd. De beeltenis van God werd als funderingspoer van een dragende kolom gebruikt voor een houten balustrade waarop de notabelen van de Hervormde kerk de dienst konden bijwonen. De andere kolompoeren waren van baksteen.

Unieke vondst

De kwaliteit van het beeldhouwwerk en het feit dat er nog kleuren op aanwezig zijn maken de vondst uniek. Het beeld zal voorzichtig worden gereinigd en geconserveerd en zal na de renovatie in de kerk te zien zijn.

Bron: gemeente Zutphen